REKOLTE SAVASLARI VE FINDIK SEKTÖRÜNDEKI SON DURUM

“Yeni Findik Stratejisi” açiklamasinin üzerinden üç yil geçtikten sonra, hükümet uyguladigi bu stratejiyi üç yil daha uzatma karari aldi. Buna göre, findik üretici belgesine sahip kamu kurum ve kuruluslari hariç gerçek ve tüzel kisilere 2012 yili ürünü için dekar alana 150 lira, 2013 yili için dekar alana 160 lira ve 2014 yili ürünü için dekar alana 170 lira alan bazli gelir destegi ödemesi yapilacak.

1- Hükümetçe, alan bazli gelir destegi politikasi devam ettirilecegine göre; findikta destekleme alimlari yapilmayacak demektir.

2- Türkiye Ziraat Odalari Birligi (TZOB) Genel Baskani Semsi Bayraktar, findikta rekolte tahmininin belli oldugunu bildirerek, “Rekolte tahminimiz, geçen yilin yüzde 26 altinda. Findik üretiminin yüzde 99,2’sini karsilayan 14 ilimizde 484 bin 268 ton findik üretimi bekliyoruz.” dedi. (Giresun rekoltesi 89.637 tondur, geçen yil ise 110 bin 168 tondu)

Karadeniz Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi'nden (KMFIB) yapilan yazili açiklamada, Istanbul Findik ve Mamulleri Ihracatçilari Birligi ile KMFIB tarafindan heyet olusturularak, 2013 ürünü tahmini findik rekolte tespitinin yapildigi belirtildi.

Açiklamada, Türkiye'nin 2013 ürünü findik rekoltesinin kayitli dikim alanlarina göre 643 bin 34 ton olarak belirlendigi vurgulanarak, sunlar kaydedildi: "Bati Karadeniz Bölgesi'ndeki findik dikili alan büyüklügü 178 bin 565 hektar olarak kullanilmakta olmasina ragmen, her yil bu büyüklüge göre hesaplanan rekolte tahmininden daha fazla tahakkuk olmasi, alan büyüklügünün minimum 200 bin hektar olmasindan kaynaklanmakta olup, söz konusu alan büyüklügü de dikkate alindiginda, normal iklim kosullari altinda ülkemiz 2013 ürünü findik rekoltesinin 661 bin 540 ton olarak gerçeklesecegi tahmin edilmektedir."

Giresun Ticaret Borsasi (GTB) Yönetim Kurulu Baskani Mustafa Demirci, Gida Tarim ve Hayvancilik Bakanligi'na bagli il müdürlükleri koordinelerinde 2006 yilindan bu yana olusturulan findik tespit komisyonlarinin findik tahmini rekolte belirleme çalismalari yürüttüklerini kaydeden Demirci, "Içinde bulundugumuz 2013 yilina gelindiginde yine her findik rekoltesini belirlemek üzere komisyonlar tesekkül ettirerek, bizatihi sahada tespitler yapmis ve bu tespitler sonucunda 2013 yili tahmini Türkiye findik rekoltesi 572 bin 385 ton olarak tespit edilmistir. Konuyu, 2006 Yilindan bugüne kadar degerlendirmek gerekirse; yillardan beridir rekolte konularinda yasanan bilgi kirliliginin önüne geçilmesi adina bizce, devletimiz ve ilgili bakanlik çok önemli ve bir o kadar da hayirli bir ise imza atmislardir. Konunun tarafi olan, illerdeki komisyon temsilcileri sahada yillardir tespit ettikleri ve daha sonra bu çalismalari neticesinde tecrübe kazanmalari da dikkate alindiginda, örnek bahçelerdeki denekler vasitasiyla, hassas, tarafsiz ve özverili çalismalar yürütmektedirler ve bu komisyonlarda, TZOB'un, illerdeki oda temsilcileri de bulunmaktadir" dedi

Fiskobirlik Yönetim Kurulu Baskani Lütfü Bayraktar; “Su anda piyasada bir sürü rakam var. Bir grup 484 bin ton diyor, bir grup 650 bin ton diyor. Yani tarim birliklerinin yaptigi da 580 bin ton civarinda. Yani 480’nin de 650’nin de dogru olmadigini düsünüyoruz. Bizim yaptigimiz rekolte tahmini de 570-600 bin ton gibi bir rakam var. Biz tamamen kendimiz yapiyoruz. Fiskobirlik olarak. Bizdeki rakam 570 ile 600 arasinda. Yani hava sartlari ile 575 bin ton çikmisti. Ama 570 bin ton civarinda diyebiliriz” demistir.

Elimizde kesin bir veri olmamakla birlikte, bir Alman firmasinin yaptigi rekolte tahmininde 675 bin ton civarinda oldugunu ögrendik.

Görüldügü kadariyla, bu sene ki, Ziraat Odalarinin tahmini findik rekoltesi ile diger kurumlarin tahmini findik rekolteleri arasinda %20-30’lara kadar varan farklar var. Birilerinin tahmini rekoltede manipülasyon yaptigi çok belli, bunu da yapanlar, çikarlari için, kendi belirledikleri findik fiyatlarini, piyasalara dayatanlar olacaktir.

3- Türkiye, dünya findik üretiminin yüzde 75’ini tek basina karsiliyor. Son 10 yilin iç findik ihracat ortalamasi 235 bin tondur. Bunun karsiligi (%50 randiman) 470 bin ton kabuklu findik demektir. Eger bölgede devam eden kuraklik findik gelisimini etkilerse, randiman düseceginden, bu miktarin 500 bin tonu bile geçmesi muhtemeldir. Ziraat odalarinin yaptigi tahmini findik rekoltesi tek basina ihracata bile yetmez. Kaldi ki, yillik ortalama 100 bin ton kabuklu findik iç piyasada tüketiliyor. Ihracat ve iç tüketim dahil, en az 570-600 bin ton kabuklu findiga ihtiyaç vardir.

4- Türkiye, 2012-2013 findik ihraç sezonundaki 10 aylik sürede, (30.06.2013 tarihi itibariyle) 268.970 ton iç findik ihraç etmistir. Dünya findik üretim ve ihracatinin büyük bölümünü elinde bulunduran Türkiye, ihraç ettigi bu findik karsiliginda 1 milyar 547 milyon 988 bin 411 dolar gelir elde etmistir.

5- Geçen sezon ile bu sezonun ihraç rakamlari karsilastirildiginda ( 10 aylik); bu sezon 72.806 ton daha fazla iç findik (145 bin ton kabuklu) ihraç edilmesine karsilik; 20 milyon dolar daha az gelir elde edildigi görülmüstür. Eger bu findiklar geçen yilki fiyatlardan ihraç edilmis olsaydi; 583 milyon 518 bin 992 dolar daha fazla gelir elde edilecekti.

6- Türkiye’de findik üretimi yapan illerin 2012 yili findik üretim alanlari ve çotanak sayimina göre tahmini findik rekolteleri toplami 707.396 tondu. 2012 Mahsulü "Müstahsilden Tacire Satis" kabuklu findik satislari “ Findik yetistirilen yörelerdeki borsalarda tescillenen miktar” mahsul yili esas alinarak 686.078.589 Kg’dir (Ordu Ticaret Borsasi verileriyle). Borsaya tescil edilmeyen miktarla, anilan tahmini rekoltenin asildigi gayet açiktir.

7- Fiskobirlik Yönetim kurulu baskani Lütfü Bayraktar, yeni sezonda findik alimlari için 3 model belirlediklerini ifade ederek, su bilgileri verdi (19.07.2013);

-“Alimlar 3 model üzerinden gerçeklestirilecek”-
Findik alimlarini "pesin", "emanet" ve "yarisi pesin, kalan kismi market ya da zirai destek" seklinde olmak üzere 3 modelle gerçeklestireceklerini aktaran Bayraktar, söyle devam etti:
"Birinci modelimiz pesin alim. Isteyen üreticimiz ürün bedelini pesin olarak alacak. Pesin alimlarda ürün bedeli piyasa sartlarinin 10 ya da 20 kurus üzerinde ödenecek. Ikinci modelimiz emanet sistemi. Bütün depolarimizi emanet findik için üreticilerimize açacagiz. Geçen yil bunun uygulamasini yaptik. Pilot bölgelerde de iyi sonuç aldik. Bu yil ise bu uygulamamizi tüm bölgelere yayacagiz. Tüm bölgelerde depolarimizi ücretsiz olarak findik üreticimiz için emanete açacagiz. Üretici istedigi zaman piyasa sartlarinda findiginin parasini pesin alma sansi bulacak.
Üçüncü model ise yarisi pesin, kalan kismi market ya da zirai destek seklinde ödeme. Teslim edilen ürünün yarisi pesin ödenecek, yarisi da birkaç aya yayilarak, birligimiz istiraklerinden Fiskomar marketlerinden alisveris yaparak ya da zirai destek verilerek ödenmis olacak. Isteyen üreticimiz findiklarinin yari parasini alacak, geri kalan kismini da marketlerimizden alisveris yaparak veya zirai destek olarak alacaklar. Bu modelimizi seçen üreticilerimize, findik bedelleri piyasa sartlarinin 40 ya da 50 kurus üzerinde ödenmis olacak. 2013 ürünü alimlarini bu 3 model üzerinden gerçeklestirecegiz."
- "Üreticimizin tüm findigina talibiz"-

Findik alimlari için gerekli tüm hazirliklari tamamladiklarini, finans sorunu da yasamayacaklarini anlatan Bayraktar, "Findik alimlari için gerekli kaynagimiz hazir. Ortagimiz olsun ya da olmasin tüm üreticilerimize kapimiz açik. Gelen tüm üreticinin findigini alacagiz. Hiçbir sekilde ayrim olmayacak. Alimla ilgili finansman sikintimiz da yok. Dolayisiyla gelen tüm findiklari almaya haziriz. Hedefimiz, en azindan yil içinde Entegre Findik Isleme Tesisimizde (EFIT) isleyebilecegimiz kadar 30 bin ton asgari findik alimidir. Çünkü üretim yapan bir tesisimiz var, buraya findik gerekli ama gelen tüm findiklari almaya haziriz" ifadelerini kullandi.

Bütün bu açiklamalara ragmen (01.07.2013), borçlarindan kurtulmak için mal varliklarini satmayi sürdüren Fiskobirlik, Ünye’de bulunan son gayrimenkulünü de satti. Fiskobirlik’in Atatürk Mahallesinde bulunan 21 dönümlük arazi ve tesisleri 10,5 milyon liraya Duraklar Findik A.S.’nin oldu.

2007’den sonra findik piyasasinda fazla etkin olamayan Fiskobirlik, mali yapisi nedeniyle zor günler yasamaktadir. Bugünkü sartlarda devlet destegi olmadan, findik piyasalarinda etkili ya da yetkili olmasi beklenemez. Ayni zamanda, alacagi findik miktariyla da, fiyatlar üzerinde söz sahibi olamaz. Öncelikle kurum, 2005 ve 2006 yillarindaki alimlar sonrasi yasananlardan sonra, ortaklariyla arasindaki güven sorununu halletmelidir. Ortaklariyla yapacagi toplantilarla, bütün konularda ortaklarin fikir ve düsüncelerini almalidir. Kurumun gerçek sahibi onlardir, gelecegi hakkinda da onlar karar verecektir. Umudumuz ortaklarin kuruma her türlü destegi vermesi, kurumun da demokratik kooperatifçilik ilkeleriyle yoluna devam etmesidir.

8- 2012 yilinda Türkiye 265.744 ton iç findik ihraç ederek, karsiliginda 1.802.462.000 dolar gelir elde etmistir. Ihraç edilen bu findigin 207.243 tonunu (bedel olarak 1.441.994.000 dolar) yalnizca 11 firma gerçeklestirmistir. Bu miktarlarda, oransal olarak % 80’lere denk gelmektedir.

9- Bir tarafta (çogunlugu 1 ton ve altinda findik üreten) 400 bin dolaylarinda findik üreticisi, diger tarafta üretilen findigin yüzde %55’ini 5 firmanin, % 80’ni ise 11 firmanin alip-ihraç ettigi bir piyasanin adi, serbest piyasa olamaz, iktisat dilinde buna tekelci piyasa denir. Artik serbest piyasa söylemi “komedisine” son verilmelidir.

10- 2013 yili mahsulü için olusacak fiyati; birazda Ocak ayindan baslayarak ve sonrasinda yapilan findik satis kontratlari belirleyecektir. “Alivreci” tüccar ve ihracatçilar, dis alicilarla yaptiklari kontratlardaki fiyatlari esas alarak piyasalara gireceklerdir.

11- Her ürünün fiyatini saticisi belirledigi halde, findigin fiyatini genelde alicisi (tüccar-ihracatçi) belirler. Üretici artik, kimsenin fiyat açiklamasini beklemeden, kendi findigina kendisi fiyat koymalidir. Bunu da tek basina yapamayacagina göre, diger üreticilerle birlikte, ortak hareket etmenin yollarini aramalidir.

12- Üreticiler için findik fiyati belirlenmesinde; maliyet + % 25 kar + yillik refah payi esas alinmalidir.

13- Ürününün iyi para etmesini isteyen findik üreticisi ; a) findigini kesinlikle emanete vermemelidir. b)istedigi fiyat verilinceye kadar findigi pazara indirmemelidir. Mecbur kalirsa da, ihtiyaci kadar findik indirmelidir. c)iletisimin bu kadar yayginlastigi dünyamizda artik üreticiler; ürünlerinin satisinda birlikte hareket etmenin yollarini bulmalidir. (Örnek: ayni köydeki üreticiler ürünlerini birlestirerek ortak satabilir. Böylece pazarlik etme imkanlari artar, köy muhtarlarida buna öncülük edebilir)

14- Bu seneki Il Gida Tarim ve Hayvancilik Müdürlüklerinin tahmini rekoltesi esas alinirsa, findikta arz fazlasi oldugu söylenemez. 2013 yili tombul findik fiyatlarinin, açiklanan maliyetler göz önüne alinarak net 7.50 TL.den asagi olmamasi gerekir. Umudumuz üreticilerin ürünlerini iyi bir fiyatla satmalaridir.

Tüm-Köy-Sen Giresun Temsilciligi adina Orhan Kara